همه چيز در مورد تبخال لب و تب خال تناسلي
آيا تبخال لب ميتواند تبخال تناسلي ايجاد كند؟
من هنگامه صدرايي هستم كارشناس مامايي و نويسنده اين مقاله با بيش از 25 سال سابقه تاليف كتاب هاي مامايي و مطالعه و آموزش مامايي در حوزه مامايي و سلامت زنان اميدوارم مقالات اين سايت كه بر اساس رفرنسها و تحقيقات معتبر روز دنيا نوشته و به روز رساني كرده ام مورد استفاده شما قرار بگيرد
عامل بوجود آمدن تب خال چيست؟
عامل بوجود آمدن تب خال ويروس است اين ويروس اچ اس وي ((HSV) نام دارد دو نوع ويروس تب خال داريم. نوع يك و نوع دو
ويروس تب خال نوع 1 بيشتر تبخال لب و دهان ايجاد ميكند و ميتواند لب‌ها، دهان، زبان و حلق و حتي چشم را درگير كند، و در ضمن ميتواند تبخال تناسلي نيز ايجاد كند؛ مثلا از طريق تماس دهان با ناحيه تناسلي هنگام رابطه جنسي دهاني منتقل شود و تب خال تناسلي ايجاد كند.
ويروس نوع ۲ بيشتر تبخال تناسلي ايجاد ميكند. اما ميتواند به‌ندرت نواحي ديگر غير از دستگاه تناسلي، مثل دهان را نيز مبتلا كند. بنابراين، هر دو نوع تب خال ميتوانند هم تب خال تناسلي و هم تبخال و عفونت نواحي مثل دهان را ايجاد كنند.
بعد از اينكه اولين بار به تب خال مبتلا شويم اين ويروس در بدن باقي مي ماند و با كاهش مقاومت بدن به علت استرس تب و.. يا علل ناشناخته تب خال مجدد در بدن ايجاد مي شود و البته همانطور كه توضيح ميدهيم خيلي مواقع ابتلا به تب خال هيچ علامتي ندارد و فقط ويروس دفع مي شود.
يك نكته جالب در مورد تب خال
بسياري از انسانها در بچگي نوع 1 تب خال را گرفته اند و ويروس در بدن انها وجود دارد و از بين نرفته است
اين ويروس كه در سلولهاي عصبي پنهان هست ممكن است در طول زندگي دوباره فعال شود. گاهي فعال شدن ويروس به شكل تبخال است و گاهي اين فعال شدن بدون هيچ علامتي اتفاق مي افتد؛
وقتي ويروس در بدن فعال شود چه تب خال ديده شود و چه بدون علامت باشد، ويروس از پوست يا مخاط ميتواند به ديگران منتقل شود
تبخال چشمي چيست؟
معمولاً ويروس تب خال نوع ۱ (HSV-1) كه عامل تبخال لب و دهان است، ميتواند چشم را نيز درگير كند. تبخال چشمي ممكن است باعث قرمزي و درد چشم، اشك‌ريزش، حساسيت به نور و تاري ديد شود. در موارد شديد يا عودكننده، به‌ويژه اگر قرنيه آسيب ببيند، ممكن است بينايي كاهش يابد.
همچنين ويروس ميتواند از طريق تماس دست آلوده با چشم منتقل شود؛ بنابراين، از لمس چشم با دست آلوده به تب خال خودداري كنيد و پس از تماس با تبخال، دست‌ها را به‌خوبي بشوييد.
البته تبخال چشمي فقط در اثر انتقال ويروس از لب به چشم با دست آلوده ايجاد نمي‌شود؛ گاهي ويروس از عفونت قبلي در بدن دوباره فعال ميشود و چشم را درگير ميكند.
اگر چشم قرمز و دردناك شد، به نور حساسيت پيدا كرد يا ديد كاهش يافت، بايد سريع به چشم‌پزشك مراجعه كرد؛ زيرا تشخيص و درمان به‌موقع براي پيشگيري از آسيب بينايي اهميت دارد.
يك نكته مهم
ويروسي كه تب خال دهان و لب و ... ايجاد ميكند ميتواند اين عفونت ويروسي را در چشم و دستگاه تناسلي نيز ايجاد كند پس به خاطر داشته باشيد اگر دست به تب خال لب زديد بايد بلافاصله دستتان را بشوييد و از لمس چشم و دستگاه تناسلي با دست الوده خود داري كنيد زيرا اين دست الوده ميتواند در صورت تماس ، چشم و دستگاه تناسلي را نيز به ويروس تب خال الوده كند
و نكته مهم اينجاست كه ويروس تب خال كه از عفونت قبلي در بدن به حالت نهفته باقي مانده است، ممكن است بدون هيچ علامتي دوباره فعال شود و نواحي مثل لب و دهان و حتي چشم ويروسي شوند
و بدون اينكه متوجه باشيم عفونت با دست الوده به چشم منتقل شود و موجب تب خال چشمي شود .
آيا تب‌خال‌ها واگير دارند؟
بله، تبخال واگيردار است و ميتواند از طريق تماس مستقيم و يا دست آلوده منتقل شود. براي مثال، تبخال لب ميتواند از طريق بوسيدن به ديگران منتقل شود. انتقال ويروس حتي در نبود تبخال قابل مشاهده نيز امكان‌پذير است.
انتقال از طريق وسايلي مانند ليوان مشترك، راه معمول انتقال تبخال محسوب نمي‌شود؛ بنابراين، مهم‌ترين نكته، پرهيز از تماس مستقيم با تب خال و رعايت بهداشت دست‌هاست.
آيا تب خال لب فقط لب را مبتلا مي كند؟
خير ميتواند لب‌ها، مخاط دهان، زبان، لثه‌ها و حلق و حتي چشم و ناحيه تناسلي را آلوده كند.
آيا تب خال لب ميتواند به ناحيه تناسلي سرايت كند و تب خال تناسلي ايجاد كند؟
بلي اين امكان وجود دارد. ويروسي كه تب خال لب ايجاد ميكند ميتواند تب خال تناسلي نيز ايجاد كند اگر مبتلا به تب خال لب شديد مراقب باشبد ترشحات تب خال، ناحيه تناسلي را آلوده نكند
نكته
ابتلا به ويروس هرپس هميشه با تبخال قابل مشاهده همراه نيست و ممكن است عفونت بدون علامت باشد.
آيا كسي كه قبلا مبتلا به تب خال تناسلي بوده و بهبود يافته ميتواند تب خال را منتقل كند؟
بله ميتواند زيرا فرد بهبود يافته ممكن است هر چند وقت ويروس تب خال تناسلي را دفع كند حتي بدون انكه تب خال و ضايعات پوستي داشته باشد و افراد سالم با تماس با اين فرد مبتلا به تب خال شوند
آيا تب خال بهبود ميابد؟
علايم تب خال بهبود ميابد اما ويروس تب خال هيچگاه از بدن خارج نمي شود و در سلولهاي عصبي پنهان ميشود و هر چند وقت يكبار عود ميكند كه اين عود گاه با تب خال و گاه بدون علامت واضح رخ ميدهد
علل عود تب خال ناشناخته است و گاه به علت كاهش مقاومت بدن مثلا موقع استرس، گرما، تب، نور شديد خورشيد و.... اتفاق مي افتد
آيا اگر كسي هيچ علامتي از ابتلا به تب خال تناسلي نداشت مي توانيم مطمين باشيم از او تب خال نميگيريم؟
خير ممكن است كسي قبلا مبتلا به تب خال تناسلي يا لب شده باشد و در حال حاضر بدون هيچ علامتي ويروس را دفع كند و افرادي كه با او تماس دارند مبتلا شوند
نوشته هنگامه صدرايي كارشناس مامايي
منابع و رفرنس‌هاي علمي
1. سازمان جهاني بهداشت (WHO)
World Health Organization. Herpes simplex virus. Fact sheet, 30 May 2025.
2. مركز كنترل و پيشگيري از بيماري‌هاي آمريكا (CDC)
Centers for Disease Control and Prevention. About Genital Herpes. Updated February 20, 2024.
3. راهنماي درمان تبخال تناسلي CDC
Centers for Disease Control and Prevention. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines: Genital Herpes.
STI Treatment Guidelines
4. راهنماي اروپايي مديريت تبخال تناسلي، منتشرشده در سال ۲۰۲۵
Patel R, et al. 2024 European guidelines for the management of genital herpes. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2025;39(4):742–758. doi:10.1111/jdv.20450.